Engineering ziet het licht

Verlichting kan meer doen dan het werkgebied van een machine verlichten. Door lichtfuncties vroeg in het ontwerp mee te nemen, kunnen machinebouwers werkverlichting en statusindicatie combineren en de verlichting in de constructie opnemen. Een toepassing bij Syntegon laat zien hoe dat uitpakt.

Bij de keuze van machineverlichting gaat het om meer dan voldoende lichtopbrengst. Ook de positie van de operator, reflecties, verblinding, beschikbare inbouwruimte en reinigbaarheid bepalen of een oplossing geschikt is. Wordt een armatuur pas aan het einde van het ontwerp toegevoegd, dan liggen veel van die omstandigheden al vast.

Volgens Indusen, distributeur van DIANA Electronic-Systeme in de Benelux, biedt een vroegtijdige afstemming tussen mechanische engineering, elektrotechniek en software meer mogelijkheden. Een lineaire armatuur kan bijvoorbeeld in een constructieprofiel worden opgenomen. Bij machines die in serie worden gebouwd, kunnen ook de lengte, montage en connectorpositie op het machineplatform worden afgestemd.

Werklicht en statusindicatie

Een mogelijkheid is het combineren van witte werkverlichting met RGB- of RGBW-statusindicatie. Een lichtlijn verlicht dan tijdens normaal bedrijf het werkgebied en schakelt bij een bepaalde machineconditie over op een ingestelde kleur. Daarmee wordt statusinformatie zichtbaar bij het proces zelf, aanvullend op de informatie op een HMI of signaalzuil.

Afhankelijk van de uitvoering gebeurt de aansturing via digitale I/O of IO-Link. Via IO-Link kunnen onder meer kleur, helderheid en lichteffecten worden geconfigureerd. De betekenis van de signalen moet per toepassing worden vastgelegd. Statusverlichting vervangt daarbij geen vereiste veiligheidsvoorzieningen.

Licht achter een machinepaneel

Voor een verpakkingsmachine van Syntegon ontwikkelde DIANA een statusindicatie die bij uitschakeling vrijwel onzichtbaar is. De leds werden achter een mineraal machinepaneel geplaatst. Alleen wanneer de verlichting actief is, verschijnt aan de voorzijde een homogene lichtstrook.

De ontwikkeling begon met een materiaaltest: hoeveel licht laat het paneel door en hoe is een gelijkmatig lichtbeeld te bereiken? Na een eerste prototype volgde de mechanische integratie. De elektronica moest in de beperkte ruimte achter het paneel passen, zonder ongewenste schaduwen te veroorzaken. Lichtsterkte, kleur, lichtverdeling en constructie werden daarvoor op elkaar afgestemd.

Onderhoud meenemen

Integratie vraagt ook aandacht voor warmteafvoer, bekabeling, reiniging en vervangbaarheid. Een krachtige led alleen garandeert geen goed zicht: reflecties op roestvast staal, transparante afschermingen of glanzende panelen kunnen de operator juist hinderen.

Niet iedere toepassing vraagt daarom om maatwerk. Een standaardarmatuur met een passende lengte, beschermingsklasse en aansluiting kan volstaan. Voor seriematig gebouwde machines kan een aangepaste lichtmodule interessant zijn, mits ook bereikbaarheid en onderhoud vanaf het begin onderdeel van het ontwerp zijn.