TNO: Zonder robotisering heeft Nederland over tien jaar geen eigen maakindustrie meer

“Robotisering is geen luxe maar een voorwaarde om onze maakindustrie te behouden. Een nationale agenda geeft richting, versnelt adoptie en zorgt dat bedrijven – groot én klein – toegang krijgen tot technologie die hun toekomst bepaalt. Alleen zo blijft Nederland maker, in plaats van afhankelijk afnemer.”

Dat zegt Mark Courage, directeur Smart Industry TNO bij het pleidooi voor een nationale robotiseringsagenda. De Nederlandse maakindustrie staat voor een urgente uitdaging. Vergrijzing, aanhoudende personeelstekorten en hoge loonkosten zetten de sector zwaar onder druk terwijl de productiviteitsgroei stagneert. TNO roept op tot een versnelde en gecoördineerde inzet van robotisering en automatisering om het verdienvermogen van Nederland veilig te stellen.

Nationale robotiseringsagenda

Om de versnelling te realiseren, pleit TNO voor een nationale robotiseringsagenda met heldere lange termijndoelen, bewaakt door een centrale taskforce. Concrete aanbevelingen zijn:

1. Bewustwording en kennisdeling: landelijke communicatie, duidelijk inzicht in ROI en praktische, sectorgerichte handreikingen voor bedrijven.
2. Standaardisatie en ecosysteemversterking: stimuleren van open‑source interoperabiliteit, investeren in strategische niches en het bundelen van vraag om schaal te creëren die system integrators aantrekt.
3. Onderwijs en arbeidsmarkt: doorlopende leerlijnen en verplichte roboticacompetenties om een toekomstbestendige talentbasis te borgen.
4. Internationale profilering: Nederland positioneren als Europese proeftuin voor high‑mix‑low‑volume robotisering en intensivering van Europese samenwerking.
5. Versnelling bij het mkb: via sectorale samenwerking, laagdrempelige fieldlabs, vouchers en flexibele financieringsvormen zoals Robotics‑as‑a‑Service.

Een forse investering in robotisering biedt aantoonbare voordelen. Robots zijn langer inzetbaar dan de standaard werkdag van acht uur, ze verbeteren de productkwaliteit door het terugdringen van menselijke fouten en verlagen daarmee de productiekosten. Moderne robots worden bovendien steeds intelligenter door de integratie van artificiële intelligentie (AI): ze zijn flexibeler inzetbaar, passen zich eenvoudiger aan veranderende omstandigheden aan en zijn sneller te programmeren.

En als we niks doen?

Komt die nationale agenda er niet dan laten de gevolgen volgens TNO niet lang op zich wachten. Binnen twee jaar leiden arbeidstekorten door o.a. vergrijzing tot stijgende kosten en inefficiënte productie. Op middellange termijn – binnen vijf jaar – loopt Nederland naar verwachting verdere productiviteitswinst mis en groeien verouderde productielijnen uit tot een structureel concurrentienadeel. Op lange termijn, binnen tien jaar, dreigt onomkeerbare schade: bedrijven die niet meer kunnen concurreren met internationale spelers, fabriekssluitingen, banenverlies en toenemende afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers.