IE5 vastgelegd in herziene norm

De herziene norm IEC 60034-30-1:2025 bevat nu ook rendementsgrenzen voor de IE5-klasse. Daarmee krijgen machinebouwers en eindgebruikers een duidelijkere basis om hoogrendementsmotoren te specificeren en te vergelijken. Een wettelijke verplichting om IE5-motoren toe te passen volgt daar niet uit.

IEC 60034-30-1 beschrijft rendementsklassen voor elektromotoren die geschikt zijn voor rechtstreekse aansluiting op het wisselspanningsnet. De editie van 2025 vervangt die uit 2014 en voegt onder meer tabellen toe met de nominale rendementsgrenzen voor IE5 bij 50 en 60 Hz. De grenswaarden hangen af van het motorvermogen, het aantal polen en de netfrequentie. De norm omvat motoren van 0,12 tot 1.000 kW met twee, vier, zes of acht polen.

Norm en wetgeving

De rendementsklassen vormen een technische maatstaf. Welke klasse minimaal verplicht is voor motoren die op de Europese markt worden gebracht, staat in de Europese ecodesignverordening (EU) 2019/1781. Voor veel driefasenmotoren van 0,75 tot en met 1.000 kW geldt minimaal IE3. Sinds 1 juli 2023 is IE4 verplicht voor driefasenmotoren van 75 tot en met 200 kW met twee, vier of zes polen. Daarbij gelden uitzonderingen, onder meer voor remmotoren en explosieveilige motoren. De opname van IE5 in de IEC-norm verandert deze wettelijke eisen niet.

Besparing vraagt berekening

Vooral bij pompen, ventilatoren en compressoren die veel bedrijfsuren maken, kan een hoger motorrendement de elektriciteitskosten verlagen. De uiteindelijke besparing hangt echter af van de belasting, het aantal draaiuren en het rendement van de bestaande aandrijving.

Fabrikant WEG noemt voor IE4-motoren circa 15 tot 20 procent lagere motorverliezen ten opzichte van IE3. Voor IE5 zou die vermindering, afhankelijk van de toepassing, 30 tot 40 procent kunnen bedragen. De percentages hebben betrekking op de verliezen in de motor, niet op het totale elektriciteitsverbruik. Voor een investeringsbeslissing is daarom een berekening nodig op basis van de concrete toepassing.

Ook de aanschafprijs, onderhoudskosten, aanloopeisen en inbouwmogelijkheden tellen mee. Bij een geregeld aandrijfsysteem moeten bovendien de motor, frequentieregelaar en aangedreven machine in samenhang worden beoordeeld.

Verschillende motortechnologieën

WEG koppelt de ontwikkeling aan zijn eigen motorprogramma. De fabrikant heeft de W22-serie inductiemotoren uitgebreid met de W22 Prime. Deze is volgens WEG beschikbaar in IE4- en IE5-uitvoeringen, kan rechtstreeks op het net worden aangesloten en maakt gebruik van gangbare bouwgroottes. Dat kan de vervanging van bestaande motoren vereenvoudigen, mits de elektrische en mechanische eigenschappen aansluiten op de installatie. Ook levert het bedrijf de W23 Sync+ en W23 Sync+ ULTRA synchroon-reluctantiemotoren met permanente magneten om het rendement en de vermogensdichtheid te verhogen.

Afhankelijk van gebruik

Volgens Marcio Yoshikazu Ematsu, Europees marketingmanager bij WEG, vraagt de keuze voor een motor ook om een beoordeling van de bestaande installatie en de verwachte energiebesparing. De hoogste rendementsklasse is daarbij één selectiecriterium. Welke uitvoering economisch en technisch het beste past, blijft afhankelijk van het gebruik.