Kunst, veiligheid en autonomie met sensoren

Tijdens de workshop presenteren Nederlandse universiteiten, instituten en de industrie hun recente sensoronderzoek en de daaruit voortvloeiende ontwikkelingen. Wetenschappers, technici en studenten presenteren gedurende de hele dag hun recente werk, niet alleen in de voordrachten in plenaire en prallelsessies, maar ook door middel van postersessies. Voor de poster die het meest in de smaak valt van een speciaal daarvoor aangestelde jury, reikt dagvoorzitter Gerard Meijer aan het einde van de workshop de Poster Award uit.

Het doel van de dag is het bij elkaar brengen van wetenschap en industrie, en daarmee het stimuleren van projecten om tot nieuwe, marktrijpe producten te komen.

Een greep uit het aanbod:

• Het MITeC concept: toekomstige en innovatieve ontwikkelingen in gezondheidszorg

Het MITeC (Minimal Invasive Treatment Expert Center) is een centrum dat kort geleden is opgericht door de Universiteit Twente en de Radboud Universiteit Nijmegen. Het is gebaseerd op het unieke concept van integratie van de inbreng van een brede variëteit aan klinische specialisten en technische disciplines: op het gebied van diagnose en therapie, onderzoek, ontwikkeling en innovatie. Maar ook met betrekking tot het creëren van nieuwe business evenals onderwijs en training. Professor Leo Schultze Kool van de Universiteit Nijmegen toont diverse innovatieve ontwikkelingen van het MITeC researchteam.

Kunst en sensoren

• Door schilderijen heen kijken

Slechts micrometers onder het verfoppervlak van schilderijen van oude meesters ligt een schat aan informatie. Vaak gebruikten kunstenaars al een bestaand schilderij om er een nieuwe compositie overheen te schilderen. Een blik door de verflaag heen is dus een blik over de schouder van de meester. Nieuwe richtingen in niet-destructieve beeldvormende techniek om onder het oppervlak te kijken lopen uiteen van röntgenmethoden tot terahertz-beeldvorming. Joris Dik van de TU Delft doet verslag van praktijkonderzoek aan werk van Rembrandt, Van Gogh en Phlip-Otto Runge.

• Een verhelderd beeld: kwantitatieve hyperspectrale opnamen van historische documenten

Art Innovation heeft voor het Nationaal Archief een camerasysteem ontwikkeld voor het maken van kwantitatieve hyperspectrale beelden. Dit systeem wordt gebruikt voor forensisch onderzoek en bestudering van verouderingsprocessen van historische documenten. Dit helpt conservatoren om een strategie te ontwikkelen voor de conservering ervan en het blijkt een waardevol instrument bij de analyse van documenten. Benno Aalderink van Art Innovation presenteert het systeem.

• Monet, de kunst van het waarnemen

SOWNet is een bedrijf dat is gebaseerd in oplossingen op basis van draadloze sensornetwerken. De afgelopen drie jaar heeft SOWnet bewakingssystemen met zulke netwerken geleverd aan Nederlandse musea. Winelis Kavelaars van SOWnet introduceert Monet het nieuwe draadloze sensornetwerk van dit bedrijf.

• Motion control op het podium

Het Muziektheater Amsterdam is een van de grootste operahuizen in Europa. Voor de indrukwekkende producties die er worden opgevoerd is het horizontaal en verticaal verplaatsen van decorstukken zodanig ontworpen dat de persoonlijke veiligheid en de technische prestaties altijd onder controle worden gehouden. Dirk bakker van Het Muziektheater neemt zijn publiek mee ‘backstage’ en laat zien hoe decors worden verplaats door automated guided vehicles (AGV’s).

• Muzikale sensoren

Steim is het centrum voor onderzoek en ontwikkeling van instrumenten en hulpmiddelen ten behoeve van elektronische podiumkunsten. Directeur Dick Rijken vertelt iets over de achterliggende theorie en technicus Frank Baldé demonstreert praktische voorbeelden.

Autonome sensoren

• CMOS biosensor platform

Een nieuwe biosensor-platformtechnologie, gebaseerd op een dichte matrix van 64000 metalen nano-elektroden, geïntegreerd in een 90-nm CMOS-proces wordt gepresenteerd door Frans Widdershoven van NXP Semiconductors. De elektroden zijn gekoppeld aan sense-versterkers op de chip en dienen als bio-elektrolytische sensorcapaciteiten voor het detecteren van biomoleculaire bindingsverschijnselen in real time. Aangevuld met elektronica op de chip wordt zo een generieke component verkregen voor elektronische biosensing toepassingen.

• WSN’s in de praktijk: experimenten met het MyriaNed Platform

Onderzoek op het gebied van draadloze sensornetwerken heeft vaak betrekking op de theorie en minder op de praktijk. Het afgelopen jaar heeft Devlab een aantal stappen genomen om de praktische toepassing van WSN’s dor het uitvoeren van een aantal experimenten. Frank van Polen van Devlab geeft een overzicht van de belangrijkste experimenten en de toepassingen die worden verwacht in de toekomst.

• Autonome sensorsystemen: een overzicht van het Assys-programma van STW

Assys is een programma binnen de context van STW Perspectief, dat ook wordt gesponsord door ICT Regie. Het is een 2009 van start gegaan met zeven projecten op het gebied van autonome sensorsystemen, zoals draadloze sensornetwerken en sensoren in niet-toegankelijke omgevingen.Alle-Jen van der Veen van de TU Delft geeft een overzicht.

• SeaSTAR: een autonoom, draadloos, onderwater monitoring systeem

Stel je een wereld voor waarin je sensornodes in het water zou kunnen uitstrooien. En dat deze nodes zouden kunnen communiceren en zichzelf in een netwerk zouden kunnen organiseren. Dat ze gegevens konden uitwisselen en dat ze belangwekkende gebieden of grondstoffen zouden kunnen identificeren. Uiteindelijk zouden ze alle informatie afgeven aan centrale verzamelpunten, waar eenvoudige en goedkoop toegang tot de gegevens kan worden verkregen. Paul Havinga van de Universiteit Twente laat zien dat dit exact is wat in het project SeaSTAR zal worden ontwikkeld.

• OLFAR (Orbiting Low Frequency Antennas for Radio Astronomy)

Een van de laatste onontgonnen frequentiegebieden in de radioastronomie is de band onder 30 MHz. Deze band is wetenschappelijk bijzonder interessant, maar bijna onmogelijk te observeren vanaf de aarde. Met OLFAR wordt een gedistribueerde radiotelescoop in de ruimte gebouwd, op basis van een zwerm van kleine satellieten die in een baan om de maan draaien. Dit kan worden gezien als een autonoomsensorsysteem.  Mark Bentum, van Astron en de Universiteit Twente, presenteert de ideeën en bespreekt andere toepassingen van sensorsystemen met zwermen satellieten.

Sensoren en veiligheid

• Instrumentatie en numerieke methoden voor biofotonica

Het gebruik van licht voor diagnose- en therapietoepassingen is de afgelopen twintig jaar sterk in opmars gekomen. Deels is deze ontwikkeling mogelijk dank zij de vooruitgang op ondersteunende gebieden als instrumentatie en computerwetenschappen. Edwardo Margallo van de TU Delft vertelt over recent onderzoek en de toepassing ervan in diverse klinische problemen.

• Microgolfsensoren voor veiligheid en beveiliging

Henri Werij van TNO geeft een korte introductie tot verschillende soorten microgolf (radar en terahertz) sensorsystemen.Hij laat recente ontwikkelingen van TNO zien op het gebied van veiligheid en beveiliging en gunt zijn toehoorders een kijkje in de toekomst.

• Biosensoren voor voedselveiligheid: gemultiplexte screening van voedselallergenen.

Er is een toenemend aantal mensen met een voedselallergie. Om allergische consumenten te beschermen bestaat er een grote behoefte aan screeningsinstrumenten die verschillende voedselallergenen snel en tegelijkertijd kunnen detecteren. Monique Bremer van het instituut voor voedselveiligheid  Rikilt in Wageningen, presenteert een biosensor op basis van oppervlakteplasmonenresonantie, gecombineerd met micro-arrays voor de detectie van verschillende voedselallergenen. Het instrument kan routinematig worden gebruikt door de voedingswarenautoriteiten een de voedingsmiddelenindustrie.

• Veiligheidsbewaking met de HIC-meter

In Nederland moeten ongeveer 10 000 kinderen bij de Eerste Hulp in ziekenhuizen worden behandeld na ongelukken op speelterreinen. De verwondingen lopen uiteen van licht tot soms zeer zwaar hoofdletsel. Belangrijke factor hierbij is de kwaliteit van de grond, die bijvoorbeeld bestaat uit rubber tegels. Jouke Miedema van Wireless value presenteert de HIC-meter. Deze biedt een methode – in overeenstemming met Europese normen – om de kwaliteit van de ondergrond te bewaken. Daarbij wordt gebruk gemaakt van versnellingssensoren en draadloze gegevensverzameling.

• Sensorintegratie voor gerobotiseerd laserlassen

Het automatiseren van zeer nauwkeurige processen, zoals laserlassen in de driedimensionale ruimte, kan niet zonder het gebruik van sensoren. Dikwijls zijn verschillende typen sensoren essentieel om het proces te observeren en veilig te besturen. Dit resulteert in omvangrijke lastoestellen met extra beperkingen. Om compacte en makkelijk te gebruiken toestellen te maken is de integratie van sensoren noodzakelijk. Daarvoor zijn antwoorden nodig opvragen als: welke sensoren zijn het meest noodzakelijk voor laserlassen, Volgens welk principe functioneren ze, hoe kunnen we ze integreren in één systeem.  Dimitrios Iakovou van Taniq helpt bij het vinden van die antwoorden.

Sense of Contact

Donderdag 8 april 2010, Congrescentrum Woudschoten, Zeist

10.00 … 17.00 uur, deelname kost € 95 (excl. BTW, incl. lunch, koffie, thee)

Informatie en aanmelden: www.fhi.nl/senseofcontact